Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển vượt bậc và các quy định pháp lý ngày càng được siết chặt, việc cập nhật kịp thời các chính sách thuế và kế toán là nhiệm vụ sống còn đối với mỗi doanh nghiệp. Tuần qua (từ ngày 08/6 đến ngày 14/6/2026), thị trường tài chính - kế toán đón nhận nhiều văn bản hướng dẫn quan trọng từ Tổng cục Thuế và các Cục Thuế địa phương. Đặc biệt, cơ quan quản lý đã đưa ra những lời cảnh báo đanh thép đối với các hành vi gian lận, lập hai hệ thống sổ sách nhằm che giấu doanh thu.

Kế toán viên chuyên nghiệp đang xử lý hồ sơ thuế và báo cáo tài chính (ảnh minh họa)

1. Ưu Đãi Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Cho Doanh Nghiệp FDI Quy Mô Nhỏ Và Vừa

Một trong những điểm sáng pháp lý đáng chú ý nhất tuần qua là hướng dẫn tại Công văn 3896/CT-CS của Cục Thuế về chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) dành cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) quy mô nhỏ và vừa.

Theo đó, trường hợp doanh nghiệp FDI được thành lập, đăng ký hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Nghị định 80/2021/NĐ-CP, đồng thời không thuộc các trường hợp loại trừ áp dụng ưu đãi quy định tại điểm b khoản 3 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP thì sẽ được:

Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 03 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Tuy nhiên, cơ quan thuế cũng đặc biệt lưu ý, việc miễn thuế TNDN này không áp dụng đối với các khoản thu nhập đặc thù quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (số hiệu 67/2025/QH15). Do đó, kế toán cần bóc tách rõ ràng các nguồn thu nhập của doanh nghiệp để áp dụng đúng chính sách ưu đãi, tránh rủi ro bị truy thu và phạt chậm nộp khi quyết toán thuế.

2. Cảnh Báo Đỏ: Hành Vi Lập Hai Hệ Thống Sổ Sách Kế Toán Để Trốn Thuế

Tuần qua, cả nước chứng kiến sự ra quân đồng loạt của các cơ quan thuế địa phương nhằm tuyên truyền và phòng ngừa hành vi gian lận tài chính. Điển hình là Công văn 2335/TCS13-NVDTPC của Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa và Công văn 663/TCS5-NVDTPC của Thuế cơ sở 5 tỉnh Đồng Tháp.

Cơ quan thuế nhấn mạnh, hành vi lập từ hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu thực tế, trốn tránh nghĩa vụ thuế là hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối. Tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, doanh nghiệp và các cá nhân liên quan sẽ phải đối mặt với những chế tài cực kỳ nghiêm khắc:

• Xử phạt hành chính: Phạt tiền nặng trong lĩnh vực thuế và kế toán theo các nghị định xử phạt vi phạm hành chính hiện hành.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Truy thu toàn bộ số tiền thuế nộp thiếu, đồng thời tính tiền chậm nộp với mức lãi suất phạt theo quy định.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự: Đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, có dấu hiệu cấu thành tội trốn thuế hoặc tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý hình sự.

Cơ quan thuế tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ pháp luật kế toán (ảnh minh họa)

Khuyến nghị khẩn cấp từ Cơ quan Thuế dành cho Doanh nghiệp và Hộ kinh doanh:

1. Chủ động rà soát hệ thống kế toán: Doanh nghiệp cần tự kiểm tra toàn bộ hệ thống sổ sách, chứng từ, hóa đơn và báo cáo tài chính. Kịp thời phát hiện và tự nguyện điều chỉnh các sai sót trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra để được hưởng các chính sách khoan hồng.
2. Áp dụng đúng chế độ kế toán theo loại hình hoạt động:
   • Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải thực hiện nghiêm túc theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.
   • Doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện theo Thông tư 132/2018/TT-BTC.
   • Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
   • Các doanh nghiệp khác tuân thủ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
3. Sử dụng công nghệ kế toán minh bạch: Lựa chọn các phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử uy tín, có khả năng kết nối, đồng bộ dữ liệu trực tiếp với cơ quan thuế. Tuyệt đối không sử dụng hoặc yêu cầu nhà cung cấp phần mềm thiết kế các tính năng ẩn, tính năng xóa/sửa dữ liệu không lưu vết nhằm mục đích gian lận.
4. Hạn chế tối đa giao dịch tiền mặt: Tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống ngân hàng để đảm bảo tính minh bạch, dễ dàng đối chiếu dòng tiền với hóa đơn, chứng từ khi cơ quan thuế yêu cầu giải trình.

Đối với các đơn vị trung gian như đại lý thuế, tổ chức dịch vụ kế toán, kiểm toán, cơ quan thuế yêu cầu phải giữ vững đạo đức nghề nghiệp, tuyệt đối không tiếp tay, tư vấn hoặc hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các hành vi gian lận sổ sách. Thông điệp hành động được đưa ra rất rõ ràng: "Minh bạch sổ sách – Vững vàng pháp lý".

3. Nghĩa Vụ Liên Quan Đến Báo Cáo Lợi Nhuận Liên Quốc Gia (CbC MCAA)

Nhằm tăng cường quản lý thuế đối với các tập đoàn đa quốc gia và chống xói mòn nguồn thu, Cục Thuế đã ban hành Công văn 3870/CT-CS hướng dẫn chi tiết về nghĩa vụ nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia.

Theo đó, Việt Nam đã chính thức tham gia Thỏa thuận đa phương giữa các Nhà chức trách có thẩm quyền về trao đổi Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbC MCAA). Đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam có Công ty mẹ tối cao ở nước ngoài thuộc phạm vi trao đổi tự động theo thỏa thuận này:

• Cơ quan thuế Việt Nam sẽ chủ động tiếp nhận Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia thông qua cơ chế trao đổi thông tin tự động giữa các quốc gia thành viên.
• Doanh nghiệp tại Việt Nam không cần và cơ quan thuế sẽ không tiếp nhận báo cáo này dưới dạng bản giấy hoặc các hình thức nộp thủ công khác.

Quy định này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính cho các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát thuế quốc tế thông qua công nghệ số.

Lời Kết Dành Cho Kế Toán

Bản tin kế toán tuần qua cho thấy xu hướng quản lý thuế ngày càng chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng số hóa, minh bạch và tự động hóa. Việc duy trì một hệ thống sổ sách kế toán trung thực, tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro phạt vi phạm hành chính hay hình sự, mà còn là nền tảng vững chắc để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Để cập nhật nhanh nhất và chính xác nhất các văn bản pháp luật về thuế - kế toán, mời bạn đọc thường xuyên theo dõi các chuyên mục trên hệ thống của chúng tôi và tham gia các cộng đồng trao đổi nghiệp vụ uy tín.