Trong hoạt động xuất nhập khẩu, chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) thường được biết đến như một "tấm vé" để doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất tại Thông tư 33/2023/TT-BTC, có những trường hợp và danh mục hàng hóa mà việc nộp C/O là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an ninh, an toàn xã hội và vệ sinh môi trường.

Khi nào doanh nghiệp "buộc" phải nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ?

Không chỉ dừng lại ở mục đích hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt, khoản 1 Điều 10 Thông tư 33/2023/TT-BTC đã quy định rõ 4 trường hợp người khai hải quan phải nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ:

• Hưởng ưu đãi thuế: Khi doanh nghiệp muốn áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo các Hiệp định thương mại tự do (FTA).
• Kiểm soát cấm vận: Hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia, vùng lãnh thổ không thuộc danh sách bị cấm vận.
• An toàn cộng đồng: Xác định hàng hóa không có xuất xứ từ các nước có nguy cơ gây hại đến sức khỏe, vệ sinh môi trường hoặc an toàn xã hội.
• Phòng vệ thương mại: Hàng hóa đang trong thời điểm áp dụng thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, hạn ngạch thuế quan hoặc các biện pháp tự vệ khác.

Danh mục mặt hàng "nhạy cảm" phải có C/O theo quy định mới

Tại Phụ lục V ban hành kèm theo Thông tư này, Bộ Tài chính đã liệt kê chi tiết các nhóm mặt hàng phải có chứng từ chứng nhận xuất xứ để kiểm soát rủi ro. Đáng chú ý nhất là 3 nhóm hàng hóa sau:

1. Thịt và các sản phẩm từ thịt gia súc, gia cầm

Đây là nhóm hàng liên quan trực tiếp đến vệ sinh an toàn thực phẩm. Danh mục bao gồm thịt và phụ phẩm dạng thịt ăn được sau giết mổ (Chương 2), các loại mỡ động vật, xúc xích và các chế phẩm tương tự. Việc yêu cầu C/O giúp cơ quan chức năng truy xuất nguồn gốc, ngăn chặn thực phẩm từ các vùng dịch bệnh xâm nhập vào thị trường nội địa.

2. Than đá và các loại nhiên liệu rắn

Nhóm hàng này bao gồm than đá, than non, than bùn và than cốc. Do tính chất đặc thù về năng lượng và môi trường, việc xác định rõ nguồn gốc xuất xứ là yêu cầu bắt buộc để quản lý hạn ngạch và tiêu chuẩn chất lượng.

3. Xe ô tô nhập khẩu

Ngoại trừ các loại xe chuyên dùng, xe đầu kéo hoặc xe phục vụ mục đích an ninh quốc phòng, hầu hết các dòng xe ô tô thuộc Chương 87 khi nhập khẩu đều phải nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ. Điều này nhằm đảm bảo thực thi các chính sách về thuế và tiêu chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện giao thông.

Những lưu ý khi khai báo chứng từ xuất xứ trên tờ khai hải quan

Để tránh sai sót dẫn đến việc bị bác bỏ C/O, doanh nghiệp cần tuân thủ hướng dẫn tại Điều 11 Thông tư 33/2023/TT-BTC. Cụ thể:

"Người khai hải quan khai số tham chiếu và ngày cấp của giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa hoặc mã nhà xuất khẩu đủ điều kiện cấp chứng từ tự chứng nhận xuất xứ (như mã REX, EORI, CE) tại ô 'Phần ghi chú' trên tờ khai điện tử."

Một điểm mới đáng chú ý là doanh nghiệp được phép khai bổ sung thông tin về chứng từ chứng nhận xuất xứ trong trường hợp chưa khai hoặc khai chưa đúng tại thời điểm làm thủ tục, giúp giảm bớt áp lực hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa.

Việc nắm vững danh mục mặt hàng phải nộp C/O không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn tối ưu hóa chi phí và thời gian thông quan. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào về thủ tục hải quan, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến từ các chuyên gia pháp lý để đảm bảo quyền lợi tối đa.