Tận dụng trí tuệ, kinh nghiệm và tâm huyết của đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu luôn là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục tại Việt Nam. Nhằm hành lang pháp lý hóa hoạt động này, ngày 15/07/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/09/2026). Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của văn bản này là quy định giới hạn số lượng cơ sở giáo dục mà một nhà giáo nghỉ hưu được phép ký hợp đồng toàn thời gian.

Vì sao nhà giáo nghỉ hưu chỉ được ký hợp đồng toàn thời gian với duy nhất 1 trường?

Theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 6 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT, nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu chỉ được ký hợp đồng toàn thời gian với 01 (một) cơ sở giáo dục.

Quy định này xuất phát từ thực tế quản lý và yêu cầu đảm bảo chất lượng dạy học. Khi giao kết hợp đồng toàn thời gian, nhà giáo có trách nhiệm thực hiện đầy đủ định mức giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động. Việc giới hạn ký hợp đồng với duy nhất một trường giúp nhà giáo tập trung tối đa trí tuệ, thời gian và tâm huyết cho công tác chuyên môn, tránh tình trạng quá tải hoặc phân tán nguồn lực làm ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục.

Ví dụ thực tế: Thầy Nguyễn Văn A, một phó giáo sư ngành Toán học vừa nghỉ hưu theo chế độ. Thầy được Trường Đại học X mời ký hợp đồng toàn thời gian để tiếp tục giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu sinh. Theo quy định mới, thầy A chỉ được ký hợp đồng toàn thời gian với Trường Đại học X. Nếu thầy muốn hỗ trợ giảng dạy tại Trường Đại học Y, thầy chỉ có thể tham gia dưới hình thức nhà giáo thỉnh giảng với định mức giờ dạy giới hạn, chứ không được ký thêm một hợp đồng toàn thời gian khác.

Điều kiện khắt khe để nhà giáo nghỉ hưu được ký hợp đồng toàn thời gian

Không phải mọi nhà giáo sau khi nghỉ hưu đều đương nhiên được ký hợp đồng toàn thời gian. Để đảm bảo chất lượng đội ngũ, Điều 4 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT đặt ra các điều kiện rất cụ thể:

• Tiêu chuẩn sức khỏe: Nhà giáo phải đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe theo quy định và phù hợp với quy định của pháp luật lao động đối với người lao động cao tuổi tại Bộ luật Lao động 2019.
• Trình độ đào tạo và năng lực: Đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ đào tạo theo yêu cầu của vị trí việc làm theo quy định của Luật Giáo dục 2019; đồng thời phải có khả năng ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
• Phẩm chất đạo đức: Có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp tốt; không trong thời hạn xử lý kỷ luật; không trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật theo quy định của Đảng và của pháp luật.
• Đối với đơn vị sự nghiệp công lập: Việc ký kết hợp đồng lao động phải bảo đảm tuân thủ quy định tại Nghị định 235/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026).

Quyền lợi vượt trội và trách nhiệm đi kèm của nhà giáo

Khi tham gia ký kết hợp đồng toàn thời gian, nhà giáo nghỉ hưu được hưởng nhiều chế độ, chính sách ưu đãi nhằm ghi nhận những đóng góp và kinh nghiệm thực tiễn quý báu của họ. Cụ thể, theo Điều 6 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT:

Về quyền lợi:

• Được hưởng tiền công, tiền lương và các quyền lợi khác theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, tương xứng với năng lực và kinh nghiệm nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.
• Việc chi trả các khoản có tính chất phụ cấp (như thâm niên, ưu đãi nghề hoặc các khoản hỗ trợ đặc thù khác) được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên nhằm ghi nhận trình độ chuyên môn và đóng góp thực tế.
• Được tham gia sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ, được tạo điều kiện thực hiện hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư; xét, phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo quy định.

Về trách nhiệm:

• Thực hiện đầy đủ định mức giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các nội dung đã thỏa thuận.
• Tuân thủ thời gian làm việc, nội quy, quy chế của cơ sở giáo dục; chấp hành quy định về đạo đức nghề nghiệp, liêm chính khoa học và quy tắc ứng xử của nhà giáo.
• Chủ động cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, tham gia bồi dưỡng và hỗ trợ phát triển đội ngũ nhà giáo kế cận.
• Trường hợp vi phạm nghĩa vụ, đơn phương chấm dứt hợp đồng trái quy định hoặc gây thiệt hại về tài sản, uy tín cho cơ sở giáo dục thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật và thỏa thuận trong hợp đồng.

Trách nhiệm quản lý của cơ sở giáo dục

Về phía các trường học, Điều 7 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định rõ việc sử dụng đội ngũ nhà giáo nghỉ hưu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ công tác kiểm định chất lượng.

"Cơ sở giáo dục được quyền huy động và sử dụng kinh nghiệm, chuyên môn của nhà giáo nghỉ hưu thông qua cơ chế hợp đồng lao động toàn thời gian để phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục. Tuy nhiên, đội ngũ này không được thay thế các điều kiện bắt buộc về nhà giáo cơ hữu theo quy định."

Đồng thời, nhà trường phải có trách nhiệm xây dựng và thông báo công khai kế hoạch tuyển dụng; đánh giá định kỳ chất lượng giảng dạy; công khai danh sách nhà giáo hợp đồng trên trang thông tin điện tử và chỉ tiếp tục ký hợp đồng đối với những trường hợp đáp ứng yêu cầu chuyên môn và sức khỏe.

Tóm lại, quy định mới tại Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT không chỉ mở ra cơ hội cống hiến cho các nhà giáo lão thành mà còn thiết lập một cơ chế quản lý chặt chẽ, khoa học. Việc giới hạn ký hợp đồng toàn thời gian với duy nhất một cơ sở giáo dục là bước đi cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho nhà giáo cao tuổi, đồng thời đảm bảo tính nghiêm túc, chất lượng và hiệu quả trong hoạt động giáo dục đào tạo tại Việt Nam hiện nay.