Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 279/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 12/7/2026, thay thế cho Nghị định 37/2025/NĐ-CP trước đó.

Vị trí và chức năng quản lý nhà nước toàn diện

Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 279/2026/NĐ-CP, Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với:

• Giáo dục mầm non;
• Giáo dục phổ thông;
• Giáo dục nghề nghiệp;
• Giáo dục đại học;
• Giáo dục thường xuyên.

Bên cạnh đó, Bộ cũng chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số và các dịch vụ sự nghiệp công thuộc phạm vi quản lý của mình. Sự phân định rõ ràng này giúp Bộ tập trung nguồn lực để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện từ bậc mầm non cho đến đại học, phù hợp với tinh thần của Luật Tổ chức Chính phủ 2025 và Luật Giáo dục 2019.

Bước ngoặt lớn về Sách giáo khoa: Miễn phí và Thống nhất toàn quốc

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 2 Nghị định 279/2026/NĐ-CP là việc quy định rõ ràng nhiệm vụ của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc tham mưu và quyết định các chính sách lớn về sách giáo khoa. Cụ thể:

Bộ Giáo dục và Đào tạo có nhiệm vụ trình Chính phủ quy định việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh; quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc; quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa, thẩm định sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu giáo dục và tài liệu giáo dục địa phương.

Quy định này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để những bất cập, tranh cãi kéo dài về việc lựa chọn sách giáo khoa tại các địa phương trong những năm qua. Việc hướng tới miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông thể hiện tính nhân văn sâu sắc của nền giáo dục nước nhà, giảm bớt gánh nặng tài chính cho hàng triệu gia đình Việt Nam.

Thúc đẩy mạnh mẽ Chuyển đổi số và Trí tuệ nhân tạo (AI)

Nhằm bắt kịp xu thế phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Nghị định 279/2026/NĐ-CP đã bổ sung và nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm:

• Hướng dẫn, tổ chức thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong toàn ngành;
• Thúc đẩy phát triển, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục;
• Xây dựng, vận hành và quản lý các hệ thống thông tin, nền tảng số, cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục.

Sự thay đổi này mở ra cơ hội lớn để hiện đại hóa trường học, cá nhân hóa học tập cho học sinh và tối ưu hóa công tác quản lý của giáo viên thông qua các công cụ AI tiên tiến.

Cơ cấu tổ chức mới tinh gọn với 16 đơn vị trực thuộc

Về mặt tổ chức, cơ cấu của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã được tinh giản và kiện toàn rõ rệt để hoạt động hiệu quả hơn. Theo đó, Bộ có tổng cộng 16 đơn vị trực thuộc, bao gồm:

Các tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước (14 đơn vị):

1. Vụ Giáo dục Mầm non.
2. Vụ Giáo dục Phổ thông.
3. Vụ Giáo dục Đại học.
4. Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh.
5. Vụ Học sinh, sinh viên.
6. Vụ Pháp chế.
7. Vụ Tổ chức cán bộ.
8. Vụ Kế hoạch - Tài chính.
9. Văn phòng.
10. Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục.
11. Cục Quản lý chất lượng.
12. Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin.
13. Cục Hợp tác quốc tế.
14. Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên.

Các đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ chức năng quản lý nhà nước (02 đơn vị):

1. Báo Giáo dục và Thời đại.
2. Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục.

Đáng chú ý, Tạp chí Giáo dục và Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn hiện hành cho đến khi quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục có hiệu lực. Toàn bộ quá trình kiện toàn, sắp xếp nhân sự này phải được hoàn thành trước ngày 01/8/2026.

Sự thay đổi mang tính hệ thống này hứa hẹn sẽ mang lại một luồng sinh khí mới cho ngành giáo dục nước nhà, hướng tới sự minh bạch, hiệu quả và hiện đại hóa toàn diện.