Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang nỗ lực tái cấu trúc để hướng tới sự phát triển bền vững, phân khúc nhà ở cho thuê đang được định vị là một "trụ cột chiến lược" mới. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, vừa qua, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ký ban hành Công điện số 19/CĐ-BXD ngày 23/6/2026 về việc đẩy mạnh phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn cả nước năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030. Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong chỉ đạo lần này là yêu cầu áp dụng cơ chế “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” trong giải quyết thủ tục hành chính cho các dự án nhà ở cho thuê.

Cơ chế “luồng xanh” – Giải pháp đột phá gỡ nghẽn pháp lý

Theo quy định tại tiểu mục (8) Mục 3 Công điện số 19/CĐ-BXD, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải triệt để cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội. Thực tế cho thấy, rào cản lớn nhất khiến các nhà đầu tư e ngại phân khúc này chính là quy trình phê duyệt dự án kéo dài, làm tăng chi phí cơ hội và giảm hiệu quả dòng vốn.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương tổ chức thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa, một đầu mối, một quy trình chuẩn”. Đặc biệt, các dự án nhà ở cho thuê sẽ được đưa vào diện ưu tiên giải quyết theo “luồng xanh”. Điều này đồng nghĩa với việc rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng trong phạm vi khung pháp lý cho phép, giúp doanh nghiệp nhanh chóng triển khai dự án trên thực địa.

Khởi công dự án nhà ở xã hội cho thuê nhằm đáp ứng nhu cầu an cư của người lao động (ảnh minh họa)

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh, việc áp dụng “luồng xanh” không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý hay miễn giảm các điều kiện pháp lý bắt buộc. Quy trình giải quyết phải bảo đảm nguyên tắc: rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ hiệu quả và rõ trách nhiệm. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của chính quyền địa phương nhằm tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng.

Dẫn chiếu nền tảng pháp lý từ Luật Nhà ở và các Nghị định hướng dẫn

Chính sách ưu tiên cho nhà ở cho thuê không phải là một quyết định mang tính nhất thời, mà được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc của Luật Nhà ở 2023 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/08/2024). Luật đã dành riêng nhiều điều khoản để khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, trong đó phân khúc cho thuê được đặc biệt ưu đãi về thuế, tiền sử dụng đất và tiếp cận nguồn vốn.

Cụ thể, các cơ chế ưu đãi và quy trình phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê đã được cụ thể hóa tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, quy trình quản lý, vận hành và sử dụng quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, nhà ở công vụ phục vụ mục đích cho thuê cũng được điều chỉnh chặt chẽ bởi Nghị định 95/2024/NĐ-CP.

Việc Bộ Xây dựng ban hành Công điện số 19/CĐ-BXD chính là bước đi cụ thể nhằm đôn đốc các địa phương nghiêm túc thực thi các quy định ưu đãi đã được luật hóa, đưa chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước nhanh chóng đi vào cuộc sống.

9 nhiệm vụ trọng tâm đẩy mạnh phân khúc nhà ở cho thuê

Không chỉ dừng lại ở việc cải cách thủ tục hành chính, Công điện số 19/CĐ-BXD đã vạch ra lộ trình toàn diện với 9 nhóm nhiệm vụ cốt lõi yêu cầu các địa phương phải thực hiện ngay trong năm 2026 và giai đoạn đến năm 2030:

• Thứ nhất: Tổ chức điều tra, đánh giá thực chất nhu cầu thuê nhà của từng nhóm đối tượng trên địa bàn để xây dựng kế hoạch phát triển sát thực tế, tránh hiện tượng lệch pha cung - cầu gây lãng phí.
• Thứ hai: Khẩn trương bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương và quỹ đất sạch để khởi công ít nhất 01 dự án nhà ở cho thuê bằng vốn ngân sách ngay trong tháng 6/2026; đồng thời kiện toàn Quỹ phát triển nhà ở địa phương trong quý III/2026.
• Thứ ba: Rà soát nhu cầu và đẩy mạnh xây dựng nhà lưu trú công nhân tại các khu công nghiệp, khu kinh tế nhằm bảo đảm chỗ ở an toàn, ổn định cho người lao động.
• Thứ tư: Quy hoạch, bố trí quỹ đất sạch đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội (y tế, giáo dục, văn hóa) tại các đô thị lớn, vùng động lực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD).
• Thứ sáu: Nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) đối với hộ gia đình, cá nhân xây dựng nhà ở riêng lẻ nhiều tầng, nhiều căn hộ (chung cư mini) để cho thuê.
• Thứ bảy: Rà soát tổng thể, kiên quyết xử lý dứt điểm tình trạng nhà ở thuộc tài sản công bị bỏ hoang hoặc sử dụng kém hiệu quả; nghiên cứu chuyển đổi công năng sang nhà ở cho thuê đối với tài sản công không còn nhu cầu sử dụng.
• Thứ tám: Triệt để áp dụng cơ chế "luồng xanh", "luồng ưu tiên" trong giải quyết thủ tục hành chính cho các dự án nhà ở cho thuê.
• Thứ chín: Thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phát triển nhà ở cho thuê đã được kết luận tại các Thông báo của Văn phòng Chính phủ trong thời gian qua.

Lời khuyên thiết thực cho các nhà đầu tư và người dân

Với những chuyển động chính sách mạnh mẽ từ Bộ Xây dựng và Chính phủ, thị trường nhà ở cho thuê được dự báo sẽ có sự bứt phá lớn trong giai đoạn tới. Đối với các doanh nghiệp địa ốc, đây là cơ hội vàng để chuyển hướng dòng vốn vào phân khúc có nhu cầu thực tế cực kỳ lớn và đang nhận được sự hỗ trợ tối đa về mặt pháp lý từ chính quyền địa phương.

Đối với người dân, đặc biệt là công nhân lao động, người có thu nhập thấp tại các đô thị, sự xuất hiện của các dự án nhà ở cho thuê chất lượng cao, giá cả hợp lý, đồng bộ về hạ tầng xã hội sẽ giải quyết triệt để bài toán an cư, giúp họ yên tâm lạc nghiệp và đóng góp vào sự phát triển kinh tế chung của đất nước.