Nghị định 218/2026/NĐ-CP chính thức được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 158/2024/NĐ-CP về hoạt động vận tải đường bộ. Sự thay đổi này mang tính bước ngoặt khi phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền quản lý sang ngành Xây dựng, đồng thời siết chặt quy định đối với xe hợp đồng và yêu cầu kết nối dữ liệu trực tiếp với Bộ Công an. Để giúp các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh vận tải chủ động thích ứng, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có, Hệ Thống Pháp Luật đã xây dựng bảng đối chiếu chi tiết dưới đây.

Bối cảnh ra đời của Nghị định 218/2026/NĐ-CP và xu hướng phân cấp quản lý mới

Sự phát triển nhanh chóng của hạ tầng giao thông cùng yêu cầu tối ưu hóa bộ máy quản lý nhà nước đã dẫn tới việc ban hành Nghị định 144/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp quản lý. Theo đó, nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước trước đây thuộc ngành Giao thông vận tải đã được chuyển giao một cách hệ thống sang ngành Xây dựng quản lý, đặc biệt là tại các đô thị lớn.

Việc ban hành Nghị định 218/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 158/2024/NĐ-CP) là bước cụ thể hóa quan trọng nhằm đồng bộ hóa hành lang pháp lý với Luật Đường bộ 2024. Những điều chỉnh này không chỉ thay đổi cơ quan đầu mối quản lý từ Sở Giao thông vận tải sang Sở Xây dựng đối với nhiều hoạt động vận tải đô thị, mà còn ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ trong việc giám sát hành trình và chia sẻ dữ liệu.

Ứng dụng công nghệ số và kết nối dữ liệu là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp vận tải trong giai đoạn mới (ảnh minh họa)

Chi tiết 7 điểm khác biệt cốt lõi giữa Nghị định 218/2026/NĐ-CP và Nghị định 158/2024/NĐ-CP

1. Thay đổi cơ quan tiếp nhận phương án tăng cường xe dịp lễ, Tết

Trước đây, theo quy định tại Nghị định 158/2024/NĐ-CP, khi có nhu cầu tăng cường xe tuyến cố định vào các dịp cao điểm như lễ, Tết, doanh nghiệp chỉ cần xây dựng phương án và gửi về Sở Giao thông vận tải hai đầu tuyến để được phê duyệt và phối hợp điều tiết.

Tuy nhiên, kể từ khi Nghị định 218/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thẩm quyền này đã được chuyển giao. Phương án tăng cường xe hiện nay phải được gửi trực tiếp đến Sở Xây dựng ở hai đầu tuyến quản lý. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp vận tải phải chủ động thay đổi đầu mối liên hệ hành chính để tránh chậm trễ trong việc phê duyệt kế hoạch chạy xe dịp cao điểm.

2. Mở rộng vai trò của Sở Xây dựng và UBND cấp tỉnh trong quản lý xe buýt

Nếu như trước đây, hoạt động xe buýt chủ yếu do Sở Giao thông vận tải điều hành tuyến và tổ chức đấu thầu khai thác, thì nay Nghị định 218/2026/NĐ-CP đã mở rộng toàn diện trách nhiệm cho Sở Xây dựng và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Các cơ quan này sẽ trực tiếp chủ trì xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển vận tải hành khách công cộng, ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật sát với thực tế địa phương, đồng thời tổ chức đấu thầu hoặc đặt hàng dịch vụ công ích một cách minh bạch, hiệu quả hơn.

3. Siết chặt hoạt động kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng

Tình trạng "xe dù, bến cóc" núp bóng xe hợp đồng luôn là bài toán nan giải. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, Nghị định 218/2026/NĐ-CP thiết lập một hành lang pháp lý cực kỳ nghiêm ngặt. Bên cạnh việc cấm bán vé, thu tiền và xác nhận đặt chỗ ngoài hợp đồng như quy định cũ, quy định mới bổ sung lệnh cấm đón, trả khách tại trụ sở, văn phòng đại diện hoặc các điểm cố định tự phát trên đường phố. Xe hợp đồng chỉ được phép đón trả khách tại các địa điểm đã ghi rõ trong hợp đồng vận chuyển được ký kết trước chuyến đi.

4. Bắt buộc chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải với Bộ Công an từ năm 2028

Một trong những điểm mới mang tính đột phá về mặt công nghệ là lộ trình kết nối dữ liệu. Cụ thể, từ ngày 01/01/2028, tất cả các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng bắt buộc phải thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải trực tiếp với hệ thống quản lý của Bộ Công an trước khi thực hiện chuyến đi. Quy định này giúp cơ quan chức năng dễ dàng giám sát, phát hiện các hành vi vi phạm hành trình và bảo đảm an ninh, trật tự an toàn giao thông đường bộ.

5. Sở Xây dựng chủ trì tổ chức tập huấn lái xe kinh doanh vận tải

Trước đây, việc tập huấn nghiệp vụ cho lái xe và nhân viên phục vụ trên xe do các đơn vị kinh doanh vận tải tự tổ chức hoặc chủ động phối hợp với các đơn vị đào tạo. Quy trình này đôi khi dẫn đến tình trạng tập huấn mang tính hình thức, đối phó.

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Nghị định 218/2026/NĐ-CP quy định Sở Xây dựng sẽ trực tiếp chủ trì tổ chức tập huấn, thông báo kế hoạch công khai, tiếp nhận đăng ký và quản lý toàn bộ quy trình đào tạo nghiệp vụ này.

6. Đa dạng hóa hình thức kiểm tra sau tập huấn (thi trắc nghiệm trên máy tính)

Thay vì chỉ áp dụng hình thức kiểm tra tập trung bằng bài viết trên giấy truyền thống như tại Nghị định 158/2024/NĐ-CP, quy định mới cho phép bổ sung hình thức thi trắc nghiệm trên máy tính. Điều kiện áp dụng là địa phương phải đáp ứng đầy đủ về hệ thống phần mềm quản lý và ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa. Sự thay đổi này giúp quy trình đánh giá trở nên khách quan, nhanh chóng và minh bạch hơn.

7. Thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận tập huấn thuộc về cơ quan quản lý nhà nước

Đi đôi với việc trực tiếp tổ chức tập huấn, Sở Xây dựng cũng là cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ cho lái xe và nhân viên phục vụ. Trong trường hợp học viên không đạt yêu cầu ở lần kiểm tra đầu tiên, Sở Xây dựng sẽ chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra lại theo quy trình nghiêm ngặt.

Bảng đối chiếu chi tiết quy định cũ và quy định mới

Dưới đây là bảng so sánh trực quan giữa hai văn bản pháp lý quan trọng này để quý độc giả dễ dàng nắm bắt:

Tác động thực tế đối với doanh nghiệp vận tải và khuyến nghị tuân thủ

Việc chuyển giao thẩm quyền quản lý sang Sở Xây dựng cùng lộ trình số hóa dữ liệu hợp đồng vận tải đặt ra không ít thách thức cho các doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp này. Để bảo đảm hoạt động kinh doanh diễn ra thông suốt, các đơn vị cần lưu ý:

• Chủ động cập nhật đầu mối hành chính: Thay đổi toàn bộ quy trình gửi báo cáo, phương án tăng cường xe và đăng ký tập huấn nghiệp vụ từ Sở Giao thông vận tải sang Sở Xây dựng theo đúng thẩm quyền mới.
• Rà soát quy trình vận hành xe hợp đồng: Tuyệt đối không tổ chức đón, trả khách tại văn phòng, trụ sở công ty hoặc các điểm cố định tự phát trên đường phố để tránh bị xử phạt nặng theo quy định mới.
• Chuẩn bị hạ tầng công nghệ: Lên kế hoạch nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý nội bộ để sẵn sàng kết nối, chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải với Bộ Công an trước thời hạn bắt buộc vào năm 2028.

Để sở hữu trọn vẹn Bảng so sánh đối chiếu chi tiết dưới dạng file Excel chuyên sâu, hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý, rà soát pháp lý và vận hành doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi:

Hệ Thống Pháp Luật (hethongphapluat.com)
Hotline/Zalo hỗ trợ đăng ký mua bản đầy đủ: 0936.385.236
Cam kết cung cấp dữ liệu chính xác, cập nhật mới nhất và hỗ trợ tư vấn pháp lý chuyên sâu cho doanh nghiệp.