Trong công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng, việc kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở Đảng luôn là nhiệm vụ then chốt. Nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của các đảng bộ cơ sở có quy mô lớn, hoạt động trên phạm vi rộng, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Quy định 203-QĐ/TW ngày 19/6/2026 về thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy cơ sở. Quy định mới này chính thức thay thế cho Quy định 113-QĐ/TW ngày 10/7/2023, mở ra một cơ chế linh hoạt, trao quyền chủ động mạnh mẽ hơn cho cấp cơ sở nhưng cũng đi kèm với những điều kiện vô cùng chặt chẽ.

Bước chuyển mình quan trọng trong công tác tổ chức Đảng cơ sở

Việc thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy cơ sở không phải là sự "phình to" về mặt bộ máy một cách cơ học, mà là giải pháp đột phá nhằm giải quyết những vướng mắc trong mô hình tổ chức Đảng tại các tập đoàn, tổng công ty, đơn vị sự nghiệp công lập lớn hoặc các cơ quan có nhiều đơn vị thành viên trải dài trên nhiều địa phương. Trước đây, nhiều đảng bộ cơ sở có số lượng đảng viên rất lớn, tính chất hoạt động phức tạp nhưng thẩm quyền lại bị giới hạn trong khuôn khổ của một tổ chức cơ sở Đảng thông thường, dẫn đến sự chậm trễ trong công tác cán bộ, kết nạp đảng viên hay thi hành kỷ luật.

Với việc ban hành Quy định 203-QĐ/TW, Ban Bí thư đã xác định rõ nguyên tắc thực hiện thí điểm phải bảo đảm đúng chủ trương, quy định của Đảng; chặt chẽ, thận trọng và đặc biệt là phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương xem xét, quyết định giao quyền một cách khách quan, đúng đối tượng.

4 điều kiện bắt buộc để Đảng ủy cơ sở được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở

Theo quy định tại Điều 3 Quy định 203-QĐ/TW, một đảng bộ cơ sở chỉ được xem xét để đảng ủy được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở khi đáp ứng đồng thời đầy đủ 4 điều kiện "cứng" sau đây:

• Thứ nhất, về vị trí chiến lược: Đảng bộ cơ sở phải có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh. Điều này đòi hỏi đơn vị đó phải đóng vai trò nòng cốt, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của ngành, địa phương hoặc quốc gia.
• Thứ hai, về mô hình tổ chức: Có nhiều đơn vị thành viên là tổ chức cơ sở đảng trong cùng một cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp nhà nước và hoạt động trên nhiều địa phương khác nhau. Tính chất hoạt động đa địa bàn chính là lý do thực tiễn cần phải giao quyền cấp trên cơ sở để tạo sự chủ động, thông suốt trong lãnh đạo.
• Thứ ba, về quy mô đảng viên: Đảng bộ cơ sở phải có số lượng từ 400 đảng viên trở lên. Đây là quy mô đủ lớn để hình thành một cơ cấu tổ chức chặt chẽ, đòi hỏi công tác quản lý đảng viên chuyên nghiệp hơn.
• Thứ tư, về năng lực và chất lượng hoạt động: Phải là đảng bộ có 03 năm liền gần nhất hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, đồng thời bảo đảm năng lực thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy được giao. Điều kiện này nhằm loại bỏ những đơn vị yếu kém, không đủ năng lực gánh vác trọng trách lớn hơn.

"Trường hợp đảng bộ cấp trên cơ sở hoặc đảng bộ cơ sở mà đảng ủy đã được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở sau khi chia tách, hợp nhất hoặc sáp nhập vẫn bảo đảm đủ các điều kiện, thì tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương xem xét, quyết định tiếp tục thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy cơ sở và báo cáo kết quả với Ban Tổ chức Trung ương."

Những thẩm quyền đặc biệt được giao thêm cho Đảng ủy cơ sở

Khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên và được cấp có thẩm quyền quyết định giao quyền, đảng ủy cơ sở sẽ được thực hiện một số quyền hạn tương đương với đảng ủy cấp trên cơ sở theo quy định tại Điều 4 Quy định 203-QĐ/TW. Đây là những "đặc quyền" giúp tháo gỡ nút thắt về mặt thủ tục hành chính trong Đảng:

1. Thành lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc: Đảng ủy được lập ban xây dựng Đảng, cơ quan ủy ban kiểm tra và văn phòng đảng ủy. Việc bố trí cán bộ chuyên trách công tác đảng do ban thường vụ đảng ủy xem xét, quyết định theo hướng dẫn của Trung ương.
2. Chủ động về tổ chức bộ máy: Được quyết định thành lập các tổ chức cơ sở đảng trực thuộc theo đúng quy định, giúp mô hình tổ chức luôn bám sát thực tiễn hoạt động của đơn vị.
3. Thẩm quyền về công tác cán bộ và đảng viên: Ban thường vụ đảng ủy được quyết định công tác cán bộ theo phân cấp; quyết định kết nạp đảng viên, kỷ luật khai trừ đảng viên; khen thưởng tổ chức đảng và đảng viên; quản lý hồ sơ, dữ liệu đảng viên và chuyển sinh hoạt đảng trực tiếp đến các đảng bộ cấp trên cơ sở khác.
4. Trách nhiệm bảo vệ chính trị nội bộ: Thực hiện đầy đủ thẩm quyền, trách nhiệm về công tác bảo vệ chính trị nội bộ theo quy định của Đảng, bảo đảm sự trong sạch, vững mạnh của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Ý nghĩa thực tiễn và lời khuyên cho các tổ chức Đảng cơ sở

Việc Ban Bí thư ban hành Quy định 203-QĐ/TW thể hiện sự tin tưởng, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ của Trung ương đối với cấp cơ sở. Tuy nhiên, "quyền lực đi đôi với trách nhiệm". Các đảng ủy cơ sở được thí điểm giao quyền cần phải không ngừng tự soi, tự sửa, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ công tác Đảng cho đội ngũ cán bộ chuyên trách.

Đồng thời, các cấp ủy cấp trên trực tiếp cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn sát sao để bảo đảm việc thực hiện các quyền hạn được giao đúng quy định, tránh tình trạng lạm quyền, lướt quyền hoặc buông lỏng lãnh đạo. Việc thực hiện tốt thí điểm này sẽ là tiền đề quan trọng để Đảng ta tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức của các loại hình tổ chức cơ sở đảng trong tương lai, góp phần xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh toàn diện theo đúng tinh thần của Điều lệ Đảng.