Bước ngoặt trong chính sách chăm sóc sức khỏe toàn dân từ năm 2026

Ngày 06/05/2026 vừa qua, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Chỉ thị 17/CT-TTg về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Đây là một quyết sách quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu chiến lược: từ năm 2026, mỗi người dân Việt Nam đều được tiếp cận dịch vụ kiểm tra sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm.

Chỉ thị này không chỉ hướng tới cộng đồng dân cư nói chung mà còn đặt ra những yêu cầu khắt khe và cụ thể đối với các cơ quan, tổ chức, đặc biệt là khối doanh nghiệp và người sử dụng lao động. Việc chuyển dịch từ tư duy "chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh" được xem là kim chỉ nam để bảo vệ nguồn nhân lực quốc gia một cách bền vững.

Trách nhiệm bắt buộc của doanh nghiệp và người sử dụng lao động

Theo nội dung tại Chỉ thị 17/CT-TTg, bắt đầu từ năm 2026, các doanh nghiệp và người sử dụng lao động phải có trách nhiệm:

• Lập kế hoạch cụ thể: Xây dựng lộ trình khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho toàn bộ cán bộ, nhân viên và người lao động tại đơn vị.
• Tổ chức thực hiện miễn phí: Đảm bảo người lao động được khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc mà không phải chi trả bất kỳ khoản phí nào liên quan đến các danh mục cơ bản theo quy định.
• Tuân thủ pháp luật chuyên ngành: Việc tổ chức phải đối chiếu chặt chẽ với các quy định tại Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015.

Quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi tối thiểu về sức khỏe cho người lao động, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh lý, đặc biệt là bệnh nghề nghiệp, từ đó có phương án điều trị kịp thời, giảm thiểu rủi ro mất sức lao động.

Đối chiếu với quy định tại Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015

Thực tế, việc khám sức khỏe cho người lao động đã được quy định rõ tại Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015. Tuy nhiên, với sự ra đời của Chỉ thị 17/CT-TTg, yêu cầu này được nâng lên một tầm cao mới về tính phổ quát và sự kết nối dữ liệu.

Theo khoản 1 Điều 21: Hằng năm, người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động; đối với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm... được khám sức khỏe ít nhất 06 tháng một lần.

Điểm mới đáng chú ý là từ năm 2026, kết quả khám sức khỏe này sẽ được từng bước kết nối với Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID. Điều này giúp cơ quan quản lý và chính người lao động có thể theo dõi lịch sử bệnh lý một cách liên tục và xuyên suốt, không phụ thuộc vào việc thay đổi nơi làm việc.

Vai trò giám sát của Công đoàn và hệ thống y tế cơ sở

Để chính sách đi vào thực tiễn, Thủ tướng Chính phủ đề nghị Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chỉ đạo các cấp công đoàn phối hợp chặt chẽ với người sử dụng lao động. Nhiệm vụ trọng tâm bao gồm:

1. Tuyên truyền và vận động: Giúp người lao động hiểu rõ quyền lợi và tầm quan trọng của việc khám sàng lọc định kỳ.
2. Kiểm tra và giám sát: Đảm bảo doanh nghiệp thực hiện đúng, đủ và chất lượng các đợt khám sức khỏe, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu chế xuất - nơi có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp cao.
3. Huy động nguồn lực: Các địa phương cần huy động cả cơ sở y tế công lập và ngoài công lập tham gia vào mạng lưới khám sàng lọc miễn phí này.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy một năm để chuẩn bị cho lộ trình năm 2026, các doanh nghiệp nên chủ động rà soát lại quỹ phúc lợi và phối hợp với các cơ sở y tế có đủ năng lực chuyên môn để xây dựng gói khám phù hợp. Việc tuân thủ không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cách để doanh nghiệp khẳng định uy tín, sự quan tâm đến đời sống nhân viên, từ đó nâng cao năng suất và sự gắn kết lâu dài.

Mọi hành vi trốn tránh hoặc tổ chức khám sức khỏe không đảm bảo chất lượng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định hiện hành về lao động và bảo hiểm xã hội.