Nhằm tăng cường tính minh bạch, hiệu quả trong quản lý tài chính công và chuẩn hóa hoạt động giám sát nội bộ, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 98/2026/TT-BTC quy định về Quy chế mẫu kiểm toán nội bộ áp dụng cho các cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập. Văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026, đồng thời thay thế hoàn toàn Thông tư số 67/2020/TT-BTC trước đây.

Bước ngoặt chuẩn hóa hoạt động kiểm toán nội bộ trong khu vực công

Kiểm toán nội bộ đóng vai trò như một "lá chắn" phòng ngừa rủi ro, giúp các cơ quan, đơn vị phát hiện kịp thời những sai sót trong quản lý tài chính, tài sản công và vận hành bộ máy. Tuy nhiên, thực tế triển khai thời gian qua cho thấy nhiều đơn vị còn lúng túng trong việc xây dựng quy chế hoạt động, dẫn đến tính độc lập và khách quan chưa được bảo đảm tối đa.

Theo Điều 1 Thông tư 98/2026/TT-BTC, việc ban hành Quy chế mẫu lần này nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, rõ ràng để các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập chủ động xây dựng, hoàn thiện Quy chế kiểm toán nội bộ phù hợp với đặc thù của đơn vị mình. Đây không chỉ là nhiệm vụ tuân thủ pháp luật mà còn là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, hạn chế thất thoát, lãng phí.

Hoạt động kiểm toán nội bộ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý tài chính công (ảnh minh họa)

Những đối tượng nào bắt buộc phải áp dụng quy chế mẫu mới?

Thông tư 98/2026/TT-BTC xác định rõ đối tượng áp dụng bắt buộc là các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc diện phải tổ chức công tác kiểm toán nội bộ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 8 và Điều 9 Nghị định số 05/2019/NĐ-CP của Chính phủ. Cụ thể bao gồm:

• Các cơ quan Trung ương: Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ;
• Các cơ quan địa phương: Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các đơn vị trực thuộc;
• Các đơn vị sự nghiệp công lập: Đơn vị tự chủ có quỹ tiền lương từ 20 tỷ đồng/năm trở lên hoặc sử dụng từ 200 lao động trở lên.

Đối với các cơ quan, đơn vị không thuộc diện bắt buộc nêu trên nhưng có tổ chức hoạt động kiểm toán nội bộ, Bộ Tài chính khuyến khích chủ động xây dựng Quy chế kiểm toán nội bộ trên cơ sở vận dụng các mẫu ban hành kèm theo Thông tư này để chuẩn hóa quy trình vận hành.

Nội dung tối thiểu bắt buộc phải có trong Quy chế kiểm toán nội bộ

Điều 3 Thông tư quy định Quy chế kiểm toán nội bộ của từng đơn vị phải bảo đảm các nội dung tối thiểu theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Nghị định số 05/2019/NĐ-CP:

Điều 12. Quy chế và quy trình kiểm toán nội bộ
1. Quy chế kiểm toán nội bộ, gồm: mục tiêu, phạm vi hoạt động, vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của bộ phận kiểm toán nội bộ trong đơn vị và mối quan hệ với các bộ phận khác; trong đó có các yêu cầu về tính độc lập, khách quan, các nguyên tắc cơ bản, yêu cầu về trình độ chuyên môn, việc đảm bảo chất lượng của kiểm toán nội bộ và các nội dung có liên quan khác.

Để hỗ trợ tối đa cho các đơn vị, Bộ Tài chính đã ban hành đồng thời 03 Quy chế mẫu tương ứng với từng nhóm đối tượng cụ thể tại các Phụ lục kèm theo Thông tư 98/2026/TT-BTC:

• Phụ lục I: Quy chế mẫu áp dụng cho Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ;
• Phụ lục II: Quy chế mẫu áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp công lập;
• Phụ lục III: Quy chế mẫu áp dụng cho Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Việc phân chia chi tiết này giúp các cơ quan, đơn vị dễ dàng đối chiếu, tham khảo và xây dựng quy chế sát thực tế nhất với mô hình tổ chức, thẩm quyền quản lý và đặc thù hoạt động của mình, tránh việc sao chép máy móc hoặc xây dựng quy chế mang tính hình thức.

Khuyến nghị thiết thực cho các đơn vị trước thời điểm 01/9/2026

Từ nay đến thời điểm Thông tư chính thức có hiệu lực (01/9/2026), các cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập cần khẩn trương thực hiện các bước chuẩn bị sau:

1. Rà soát và đánh giá: Đánh giá lại toàn bộ hệ thống kiểm soát nội bộ, quy trình quản lý tài chính hiện tại để xác định các điểm nghẽn, rủi ro trọng yếu cần tập trung giám sát.
2. Xây dựng dự thảo Quy chế: Căn cứ vào các mẫu tại Phụ lục I, II, III của Thông tư 98/2026/TT-BTC, kết hợp đối chiếu với Nghị định 05/2019/NĐ-CP và Luật Kế toán 2015 để soạn thảo Quy chế kiểm toán nội bộ riêng cho đơn vị.
3. Kiện toàn bộ máy nhân sự: Đảm bảo đội ngũ làm công tác kiểm toán nội bộ đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, chứng chỉ nghề nghiệp và đạo đức nghề nghiệp theo quy định của Bộ Tài chính.

Việc chủ động chuẩn bị và ban hành Quy chế kiểm toán nội bộ đúng hạn không chỉ giúp các đơn vị tuân thủ nghiêm túc quy định pháp luật mà còn là cơ hội để tối ưu hóa quy trình vận hành, nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động của toàn đơn vị trong giai đoạn mới.