Nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương công vụ, nâng cao hiệu quả công tác và kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong nội bộ, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Quyết định 162/QĐ-VKSTC ngày 02/06/2026 ban hành Quy chế công tác kiểm tra trong ngành Kiểm sát nhân dân. Quy chế này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký, thay thế cho Quy chế cũ ban hành kèm theo Quyết định số 160/QĐ-VKSTC-T1 ngày 30/3/2016.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Quy chế mới này là việc quy định cụ thể, nghiêm ngặt các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động kiểm tra nội bộ ngành. Việc nhận diện rõ các hành vi này là vô cùng quan trọng đối với cả đoàn kiểm tra và đối tượng được kiểm tra nhằm bảo đảm tính thượng tôn pháp luật.

Mục đích và nguyên tắc cốt lõi của hoạt động kiểm tra ngành Kiểm sát

Trước khi đi sâu vào các hành vi bị cấm, cần hiểu rõ mục đích của hoạt động kiểm tra trong ngành Kiểm sát nhân dân. Theo quy định tại Điều 4 Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 162/QĐ-VKSTC, hoạt động kiểm tra nhằm xem xét, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật, quy chế nghiệp vụ của cơ quan, đơn vị, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý. Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh thiếu sót, vi phạm, nâng cao năng lực, trách nhiệm của cán bộ, góp phần kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bên cạnh đó, Điều 5 Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 162/QĐ-VKSTC cũng đặt ra các nguyên tắc hoạt động kiểm tra phải bảo đảm tính khách quan, công khai, minh bạch, đúng pháp luật; không gây cản trở, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đối tượng kiểm tra; đồng thời bảo vệ bí mật Nhà nước, bí mật công tác.

Chi tiết 7 hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối từ ngày 02/6/2026

Để bảo đảm các mục đích và nguyên tắc nêu trên được thực thi nghiêm túc trên thực tế, Điều 6 Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 162/QĐ-VKSTC quy định rõ 07 nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động kiểm tra, bao gồm:

Điều 6. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động kiểm tra

1. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sách nhiễu, gây phiền hà cho đối tượng kiểm tra.

2. Can thiệp trái pháp luật vào hoạt động của đối tượng kiểm tra.

3. Sử dụng trái pháp luật thông tin, tài liệu thu thập được trong quá trình kiểm tra.

4. Bao che cho cơ quan, đơn vị, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật; vi phạm quy định của Viện kiểm sát nhân dân.

5. Cản trở, chống đối, mua chuộc, đe dọa, uy hiếp người thi hành công vụ trong quá trình kiểm tra.

6. Không cung cấp hoặc cung cấp thông tin, tài liệu không đầy đủ, không kịp thời, không trung thực, thiếu chính xác cho Đoàn kiểm tra; che giấu, tiêu hủy, giả mạo tài liệu, chứng cứ liên quan đến nội dung kiểm tra.

7. Các hành vi bị nghiêm cấm khác theo quy định của pháp luật và của Viện kiểm sát nhân dân.

Phân tích sâu về các hành vi bị nghiêm cấm

Đối với chủ thể tiến hành kiểm tra (Đoàn kiểm tra, Kiểm tra viên)

Quy chế mới tập trung siết chặt kỷ luật đối với những người trực tiếp thực thi nhiệm vụ kiểm tra nhằm tránh tình trạng lạm quyền, nhũng nhiễu. Cụ thể:

• Cấm lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sách nhiễu: Thành viên đoàn kiểm tra không được phép đưa ra các yêu cầu ngoài phạm vi kiểm tra, gây khó khăn, phiền hà hoặc đòi hỏi lợi ích vật chất, tinh thần từ đối tượng kiểm tra.
• Cấm can thiệp trái pháp luật: Hoạt động kiểm tra phải tôn trọng tính độc lập, khách quan của đơn vị được kiểm tra theo quy định của Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân sửa đổi 2025. Đoàn kiểm tra không được can thiệp sâu vào hoạt động chuyên môn nghiệp vụ đang trong quá trình giải quyết của đối tượng kiểm tra khi chưa có kết luận chính thức.
• Bảo mật thông tin nghiêm ngặt: Mọi thông tin, tài liệu thu thập được trong quá trình kiểm tra chỉ được sử dụng đúng mục đích phục vụ cho việc kết luận kiểm tra. Hành vi tự ý cung cấp thông tin cho bên thứ ba hoặc sử dụng thông tin để trục lợi cá nhân đều bị xử lý nghiêm khắc.
• Tuyệt đối không bao che sai phạm: Đây là quy định then chốt nhằm chống tiêu cực ngay trong nội bộ ngành. Nếu phát hiện sai phạm mà cố tình bỏ qua, giảm nhẹ tính chất vi phạm hoặc không báo cáo trung thực lên cấp có thẩm quyền, người tiến hành kiểm tra sẽ phải chịu trách nhiệm kỷ luật, thậm chí là trách nhiệm hình sự.

Đối với đối tượng được kiểm tra (Cơ quan, đơn vị, cá nhân được kiểm tra)

Để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả của quyết định kiểm tra, Quy chế cũng đưa ra các chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi bất hợp tác, cản trở từ phía đối tượng được kiểm tra:

• Nghiêm cấm hành vi chống đối, đe dọa, mua chuộc: Mọi hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, hoặc dùng lợi ích vật chất để mua chuộc thành viên đoàn kiểm tra hòng làm sai lệch kết quả kiểm tra đều bị nghiêm trị.
• Yêu cầu tính trung thực và kịp thời trong cung cấp tài liệu: Đối tượng kiểm tra có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn các hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu của Đoàn kiểm tra. Hành vi trì hoãn, cung cấp thông tin nhỏ giọt, không trung thực hoặc tinh vi hơn là giả mạo, tiêu hủy chứng cứ sẽ bị coi là vi phạm kỷ luật nghiêm trọng.

Lời kết và khuyến nghị thiết thực

Việc ban hành Quy chế mới kèm theo Quyết định 162/QĐ-VKSTC thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của lãnh đạo ngành Kiểm sát nhân dân trong việc làm trong sạch đội ngũ, nâng cao chất lượng công tác tư pháp. Để thực hiện tốt các quy định này, các Viện kiểm sát nhân dân các cấp, các đơn vị trực thuộc cần chủ động tổ chức quán triệt sâu sắc nội dung Quy chế đến toàn thể cán bộ, công chức, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên thuộc quyền quản lý. Đồng thời, tăng cường công tác tự kiểm tra, giám sát nội bộ để kịp thời phát hiện và ngăn chặn từ sớm, từ xa các hành vi vi phạm.