Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13381-4:2023 về Giống cây nông nghiệp - Khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng - Phần 4: Giống bưởi quy định các nguyên tắc, phương pháp và chỉ tiêu kỹ thuật nhằm đánh giá giá trị canh tác và giá trị sử dụng (khảo nghiệm VCU) của các giống bưởi mới, phục vụ cho công tác quản lý và phát triển sản xuất nông nghiệp.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến khảo nghiệm, sản xuất, kinh doanh và quản lý giống bưởi tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng trực tiếp là các giống bưởi mới (Citrus maxima (Burm.) Merr.) được chọn tạo trong nước hoặc nhập khẩu cần khảo nghiệm để đăng ký lưu hành giống cây trồng theo quy định của pháp luật.

Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan về quy trình nhân giống, tiêu chuẩn cây giống cây ăn quả có múi và các quy định về bảo vệ, kiểm dịch thực vật hiện hành tại Việt Nam. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc sửa đổi, bổ sung, các bên liên quan cần áp dụng phiên bản mới nhất.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Giống khảo nghiệm: Là giống bưởi mới được đăng ký khảo nghiệm để đánh giá các đặc tính sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh hại.
• Giống đối chứng: Là giống bưởi cùng nhóm có đặc tính tương tự, đã được công nhận lưu hành và đang được trồng phổ biến trong sản xuất tại vùng khảo nghiệm.
• Khảo nghiệm VCU (Value of Cultivation and Use): Là quá trình đánh giá giá trị canh tác và giá trị sử dụng của giống cây trồng thông qua các chỉ tiêu sinh học, nông học và chất lượng thương phẩm trong điều kiện sản xuất cụ thể.

Yêu cầu chung về khảo nghiệm giống bưởi

• Yêu cầu về mẫu giống khảo nghiệm: Cây giống đưa vào khảo nghiệm phải đúng giống, khỏe mạnh, không mang các loại sâu bệnh hại nguy hiểm (đặc biệt là bệnh Greening và Tristeza). Cây giống phải đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định hiện hành về cây giống cây ăn quả có múi.
• Yêu cầu về địa điểm khảo nghiệm: Phải được thực hiện tại các vùng sinh thái nông nghiệp đại diện cho vùng sản xuất bưởi chính. Đất đai tại khu vực khảo nghiệm phải đồng đều, có chế độ canh tác và tưới tiêu chủ động.
• Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm khảo nghiệm phải được thiết kế theo các phương pháp khoa học tiêu chuẩn (như khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh - RCBD), đảm bảo đủ số lượng cây, số lần nhắc lại để có thể xử lý số liệu thống kê một cách tin cậy.
• Chế độ chăm sóc: Áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác tiên tiến, đồng đều cho tất cả các công thức thí nghiệm (bao gồm cả giống khảo nghiệm và giống đối chứng) để đảm bảo tính khách quan khi so sánh.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13381-4:2023 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các tổ chức thực hiện khảo nghiệm giống bưởi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật được nêu trong tiêu chuẩn này để kết quả khảo nghiệm được thừa nhận pháp lý.